Những đôi tay nối lại những điều rất nhỏ

Khi người bác sĩ phải nhìn vào những điều rất nhỏ

Trong vi phẫu, phẫu thuật viên làm việc với những mạch máu và thần kinh rất nhỏ dưới kính hiển vi phẫu thuật. Từ những đường khâu ấy, người bệnh có thể được nối lại chi thể đứt rời, được chuyển vạt mô tự do và tái tạo những khuyết hổng phức tạp.

Ở Việt Nam, câu chuyện ấy không bắt đầu từ những điều kiện đầy đủ.

GS Nguyễn Huy Phan tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 bắt đầu nghiên cứu vi phẫu từ năm 1980, khi còn thiếu nhiều trang thiết bị cho kỹ thuật này [1]. Theo báo chí, chỉ một năm sau, năm 1981, ông mổ vi phẫu thành công cho một bệnh nhân bị máy cắt giấy cắt lìa bàn tay [2].

Một bàn tay đứt rời đặt ra yêu cầu rất cụ thể: từng mạch máu, từng sợi thần kinh nhỏ phải được tìm thấy và nối lại. Từ những ca bệnh như thế, vi phẫu dần có chỗ đứng trong ngoại khoa Việt Nam.

Khi chưa có đủ dụng cụ, người ta vẫn bắt đầu

Ở phía Nam, câu chuyện đi theo một con đường khác, nhưng cũng trong nhiều thiếu thốn.

Trong thập niên 1980, BS Võ Văn Châu cùng một nhóm phẫu thuật viên tại Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình TP.HCM tự học vi phẫu. Khi dụng cụ chưa sẵn có, họ tự chế kim chỉ và một số dụng cụ để thực hành [3].

Trước khi có labo đào tạo và những chương trình hợp tác bài bản, đã có những người bắt đầu bằng chính những gì mình có. Ở một chuyên ngành đòi hỏi độ chính xác rất cao, thiếu dụng cụ là một giới hạn rõ ràng. Nhưng chính trong giới hạn đó, những nền móng đầu tiên đã được đặt xuống.

Khi những cánh cửa bắt đầu mở ra

Bước ngoặt đến từ đào tạo và hợp tác quốc tế.

Từ năm 1991, đoàn phẫu thuật viên Mỹ do BS Craig Merrell dẫn đầu cùng GS Nguyễn Huy Phan giảng dạy vi phẫu tại Bệnh viện 108 [1]. Một bài báo năm 2007 trên tạp chí Plastic and Reconstructive Surgery tổng kết 15 năm chương trình: 11 đợt công tác, 108 ca chuyển vạt mô tự do. Qua thời gian, phẫu thuật viên Việt Nam tự thực hiện các kỹ thuật, lập đơn vị vi phẫu và tham gia giảng dạy [4].

Điều đáng nhớ không chỉ nằm ở số ca mổ. Kiến thức được trao đi và được giữ lại: người từng học trở thành người làm được, rồi trở thành người dạy lại. Từ năm 2002, Bệnh viện 108 mở rộng hợp tác với GS Fu-Chan Wei và Bệnh viện Chang Gung (Đài Loan) [1].

Ở phía Nam, nền tảng đào tạo được xây dựng song song. Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình TP.HCM lập Đơn vị Vi phẫu năm 1991, Labo vi phẫu năm 1994 và Khoa Vi phẫu – Tạo hình năm 1997. Đến năm 2013, labo đã tổ chức 27 khóa cho 321 học viên đến từ 34 tỉnh, thành [3].

Khi kinh nghiệm Việt Nam đến với y văn thế giới

Theo thời gian, những gì tích lũy trong phòng mổ Việt Nam bắt đầu xuất hiện trên các tạp chí quốc tế.

Bệnh viện 108 công bố loạt 5 ca nối bàn tay đứt rời ở khớp cổ tay năm 2006 [5]. Một công bố khác trình bày 10 ca nối cẳng tay đứt rời do cơ chế giật đứt trong giai đoạn 1999–2006; cả 10 chi được nối đều sống [6]. Năm 2020, bệnh viện công bố ca ghép cẳng – bàn tay từ người hiến còn sống [7].

Nhìn lại, đó là một đường nối dài qua nhiều thập niên: từ nghiên cứu khi còn thiếu thiết bị, đến hợp tác đào tạo, xây dựng đơn vị chuyên môn và công bố kinh nghiệm với thế giới. Không phải câu chuyện của một thời điểm, mà là kết quả của sự tích lũy và tiếp nối.

Và những đường khâu vẫn được truyền lại

Hôm nay, vi phẫu được thực hiện tại nhiều bệnh viện trên cả nước, trong chấn thương chỉnh hình, phẫu thuật bàn tay, tạo hình và hàm mặt. Kỹ thuật này vẫn đòi hỏi phẫu thuật viên được đào tạo bài bản, cùng kính hiển vi phẫu thuật, dụng cụ vi phẫu và chỉ khâu phù hợp.

Vì thế, đào tạo vẫn là một phần của hành trình. Các khóa Vi phẫu Tạo hình căn bản tiếp tục được tổ chức, với thực hành trên labo và mô hình động vật, hướng tới kỹ năng khâu nối mạch máu khoảng 1 mm và thần kinh ngoại biên [8].

Từ những người từng tự học, tự chế kim chỉ, đến những lớp phẫu thuật viên hôm nay ngồi trước kính hiển vi luyện từng mũi khâu, vi phẫu Việt Nam được nối tiếp bằng chính điều làm nên chuyên ngành này: sự chính xác, sự kiên trì và việc truyền lại kỹ năng từ thế hệ này sang thế hệ khác.

MGI Medical trân trọng hành trình ấy và những thế hệ bác sĩ đã xây nền móng cho vi phẫu Việt Nam. Chúng tôi đồng hành bằng việc cung cấp dụng cụ và chỉ khâu vi phẫu, như một phần nhỏ trong hành trình vẫn đang được tiếp nối.

Nhận catalogue